Hoe kon het dat China, ooit een machtig keizerrijk, in de eerste helft van de 20e eeuw veranderde in een brandhaard van conflicten en ideologieën? In dit artikel duiken we in de cruciale periode van 1912 tot 1942, met een focus op de oprichting van de Kwomintang (KMT) en de Chinese Communistische Partij (CCP). We onderzoeken hun oorsprong, ideologieën en de complexe machtsstrijd die uiteindelijk zou leiden tot de stichting van de Volksrepubliek China. Met heldere uitleg en sprekende voorbeelden helpen we je deze complexe materie beter te begrijpen – essentieel voor je geschiedenisexamen en voor iedereen die geïnteresseerd is in de moderne Chinese geschiedenis.

Inhoudsopgave

• Achtergrond: De Val van het Keizerrijk en de Republiek China
• De Oprichting van de Kwomintang (KMT)
• De Ideologie van de Kwomintang
• De Oprichting van de Chinese Communistische Partij (CCP)
• De Ideologie van de Chinese Communistische Partij
• Samenwerking en Conflict: Het Eerste Verenigd Front
• De Noordelijke Veldtocht en de Breuk
• De Chinese Burgeroorlog (1927-1937)
• De Japanse Invasie en het Tweede Verenigd Front
• Conclusie

Achtergrond: De Val van het Keizerrijk en de Republiek China

De Qing-dynastie, het laatste keizerlijke huis van China, was aan het begin van de 20e eeuw ernstig verzwakt door interne problemen en externe druk van westerse mogendheden. De vernederende Opiumoorlogen en daaropvolgende ongelijke verdragen hadden het Chinese zelfvertrouwen ondermijnd en geleid tot wijdverspreide onvrede.

• Het keizerlijke systeem was corrupt en ineffectief.
• Westerse mogendheden hadden grote economische en politieke invloed in China.
• Er was een groeiend verlangen naar hervormingen en een sterker, moderner China.

De Xinhai-revolutie van 1911, geleid door Dr. Sun Yat-sen, maakte een einde aan het keizerrijk en vestigde de Republiek China. De republiek bleek echter onstabiel te zijn. Sun Yat-sen had moeite om de politieke en militaire controle te behouden, en China verviel in een periode van chaos en warlordisme.

De Oprichting van de Kwomintang (KMT)

De Kwomintang (KMT), of Nationalistische Partij, werd in 1912 opgericht door Sun Yat-sen als een voortzetting van zijn eerdere revolutionaire organisaties. De KMT was gericht op het verenigen van China, het moderniseren van de economie en het bewerkstelligen van democratische hervormingen.

De Ideologie van de Kwomintang

De ideologie van de KMT, bekend als de ‘Drie Volksbeginselen’ (San Min Chu I), omvatte:

• Nationalisme: Het bevrijden van China van buitenlandse invloed en het herstellen van de nationale trots.
• Democratie: Het instellen van een democratische regering met respect voor burgerrechten.
• Welvaart (Volkswelzijn): Het verbeteren van de levensstandaard van het Chinese volk door middel van economische ontwikkeling en sociale hervormingen.

De Oprichting van de Chinese Communistische Partij (CCP)

De Chinese Communistische Partij (CCP) werd in 1921 opgericht door intellectuelen geïnspireerd door het marxistische gedachtegoed en de Russische Revolutie. Onder de oprichters waren onder meer Chen Duxiu en Li Dazhao.

De Ideologie van de Chinese Communistische Partij

De ideologie van de CCP was gebaseerd op het marxisme-leninisme, aangepast aan de Chinese context. De belangrijkste uitgangspunten waren:

• Klassenstrijd: Het omverwerpen van de kapitalistische klasse en het vestigen van een klasseloze maatschappij.
• Antikolonialisme: Het bestrijden van buitenlandse overheersing en het bevrijden van China van imperialistische invloed.
• Boerenrevolutie: Het mobiliseren van de boerenbevolking, die de meerderheid van de Chinese bevolking vormde, voor de revolutie.

Samenwerking en Conflict: Het Eerste Verenigd Front

In de jaren ’20 gingen de KMT en de CCP een alliantie aan, bekend als het Eerste Verenigd Front, om China te verenigen en de warlords te verslaan. Deze samenwerking werd aangemoedigd door de Sovjet-Unie, die zowel de KMT als de CCP steunde.

• Het doel was het verslaan van de warlords en het herstellen van de nationale eenheid.
• De KMT leverde het militaire leiderschap, terwijl de CCP zich richtte op het organiseren van arbeiders en boeren.
• De samenwerking was echter broos, aangezien de KMT en de CCP fundamenteel verschillende ideologieën hadden.

De Noordelijke Veldtocht en de Breuk

Tussen 1926 en 1928 lanceerden de KMT en de CCP gezamenlijk de Noordelijke Veldtocht om de warlords te verslaan en China te verenigen. Nadat Sun Yat-sen in 1925 stierf, kwam Chiang Kai-shek aan de macht als leider van de KMT. Chiang Kai-shek was echter wantrouwend tegenover de CCP en vreesde hun groeiende invloed.

• De Noordelijke Veldtocht was militair succesvol, maar leidde tot een toenemende ideologische spanning tussen de KMT en de CCP.
• Chiang Kai-shek nam maatregelen om de CCP uit te schakelen, leidend tot een bloedige breuk in 1927, bekend als de Shanghai-zuivering.
• De zuivering markeerde het einde van het Eerste Verenigd Front en het begin van een lange en bittere burgeroorlog.

De Chinese Burgeroorlog (1927-1937)

Na de breuk tussen de KMT en de CCP begon een periode van openlijke burgeroorlog. De KMT, onder leiding van Chiang Kai-shek, domineerde de steden en controleerde het grootste deel van het land. De CCP bouwde een basis op het platteland, waarbij ze steun zochten bij de boerenbevolking. Mao Zedong kwam naar voren als de leider van de CCP.

• De KMT voerde verschillende ‘omsingelingscampagnes’ uit tegen de communistische bases.
• De CCP wist deze aanvallen te weerstaan en haar invloed op het platteland te vergroten.
• De Lange Mars (1934-1936) was een cruciale gebeurtenis in de geschiedenis van de CCP, waarbij de communisten duizenden kilometers naar het noorden vluchtten om aan de KMT te ontkomen.

De Japanse Invasie en het Tweede Verenigd Front

In 1937 viel Japan China binnen, wat het begin markeerde van de Tweede Chinees-Japanse Oorlog. Geconfronteerd met een gemeenschappelijke vijand, gingen de KMT en de CCP opnieuw een alliantie aan, bekend als het Tweede Verenigd Front.

• De samenwerking was echter beperkt en werd gekenmerkt door wederzijds wantrouwen.
• De KMT droeg de hoofdlast van de gevechten tegen de Japanners, terwijl de CCP haar invloed op het platteland verder uitbreidde door middel van guerrillaoorlogvoering.
• De oorlog verzwakte de KMT aanzienlijk en versterkte de positie van de CCP, wat uiteindelijk zou leiden tot de communistische overwinning in de Chinese Burgeroorlog na de Tweede Wereldoorlog.

Conclusie

De periode tussen 1912 en 1942 was een cruciale fase in de Chinese geschiedenis. De oprichting van de Kwomintang en de Chinese Communistische Partij, hun ideologieën, hun samenwerking en conflicten, en de Japanse invasie hebben allemaal de weg geëffend voor de oprichting van de Volksrepubliek China in 1949. Het begrip van deze periode is essentieel om de complexe politieke en sociale ontwikkelingen van het moderne China te begrijpen.

De KMT streefde naar een gemoderniseerd en verenigd China onder de ‘Drie Volksbeginselen’, terwijl de CCP een radicale sociale revolutie voor ogen had op basis van het marxisme-leninisme. De strijd tussen deze twee partijen, in combinatie met de externe druk van Japan, zou de loop van de Chinese geschiedenis voorgoed veranderen.

Bekijk de uitlegvideo

Bekijk de andere onderwerpen uit hoofdstuk China 1842-2001

• Aftakeling van het Chinese keizerrijk
• Het Keizerrijk en Confucius
• De Bokserbeweging en de Xinhai-revolutie
• Het Eerste Verenigd Front
• Het Tweede Verenigd Front
• Herstel van het centrale gezag door Mao
• De Grote Sprong Voorwaarts en de Culturele Revolutie
• Verdere nationale en internationale ontwikkelingen van China